Wykłady keynote stanowią centralny punkt programu Konferencji PTTPB 2026 i wyznaczają jej ramy merytoryczne: od podstaw naukowych terapii poznawczo-behawioralnej, przez dylematy etyczne i systemowe, po konkretne implikacje dla codziennej praktyki klinicznej. Zaproszeni prelegenci – wybitni badacze i doświadczeni klinicyści – podejmą kluczowe pytania dotyczące skuteczności, planowania leczenia, translacji badań do gabinetu terapeutycznego oraz wyzwań stojących przed psychoterapią CBT na różnych etapach życia pacjenta.
Dr Magdalena Skotnicka-Chaberek
Nauka, etyka, praktyka. Psychoterapia poznawczo-behawioralna w leczeniu pacjentów na przestrzeni życia
(wykład inauguracyjny)
Wykład inauguracyjny poświęcony relacji między rzetelną wiedzą naukową, odpowiedzialnością etyczną i codzienną praktyką kliniczną terapeuty CBT. Wystąpienie podejmuje kluczowe dylematy pracy terapeutycznej: kiedy modyfikować protokół, a kiedy pozostać przy jego strukturze; co i jak komunikować pacjentowi; jak łączyć skuteczność oddziaływań z poszanowaniem praw i perspektywy pacjenta.
Prof. Wiesław Jerzy Cubała
Temat: Psychoterapeuta w opiece koordynowanej – ciekawa historia dość oczywistych obserwacji.
Psychoterapeuta stanowi niezbędny element zespołu wielospecjalistycznego, działającego w modelu leczenia koordynowanego, którego nadrzędną zasadą jest pacjent w centrum procesu terapeutycznego.
W modelu leczenia koordynowanego samodzielny specjalista psychoterapii współtworzy jako równorzędnego członek zespołu, plan terapeutyczny, uczestniczy w interdyscyplinarnych konsultacjach i współodpowiada za spójność oddziaływań. Kluczowe znaczenie ma tu przepływ informacji, jasny podział kompetencji oraz wspólna odpowiedzialność za bezpieczeństwo i efekty leczenia. Psychoterapeuta aktywnie wspiera proces budowania motywacji, wzmacniania adherencji oraz zapobiegania nawrotom, dbając o ciągłość opieki.
Punktem wyjścia jest założenie, że nowoczesna opieka zdrowotna wymaga integracji interwencji biologicznych, psychologicznych i społecznych wokół indywidualnych potrzeb, celów i wartości pacjenta. Specjalista psychoterapii wnosi do zespołu perspektywę interwencji oparą o świadome i celowe wykorzystanie metod psychologicznych do leczenia zaburzeń psychicznych i rozwiązywania problemów emocjonalnych. Jego działania nie mają charakteru uzupełniającego, lecz stanowią odrębny, merytoryczny filar leczenia.
Szczególny nacisk położono na medycynę opartą na faktach (EBM) jako fundament odpowiedzialnej praktyki psychoterapeutycznej. Specjalista psychoterapii integruje:
- aktualne dowody naukowe dotyczące skuteczności określonych metod terapeutycznych,
- własne kompetencje kliniczne rozwijane w procesie szkolenia i superwizji,
- preferencje, cele i zasoby pacjenta w oparciu o zasady aliansu terapeutycznego.
Dbałość o EBM oznacza również systematyczne monitorowanie efektów terapii, gotowość do modyfikacji planu terapeutycznego oraz podejmowanie decyzji klinicznych w oparciu o transparentne kryteria.
Wymagane jest również odkreślenie odpowiedzialności zawodowej specjalisty psychoterapii – zarówno w wymiarze klinicznym (diagnoza, planowanie i prowadzenie terapii), jak i etycznym (poszanowanie autonomii pacjenta, poufność, działanie w granicach kompetencji) oraz prawnym w opiece zdrowotnej. Samodzielność zawodowa wiąże się z odpowiedzialnością za jakość procesu terapeutycznego oraz za współpracę w zespole w sposób zapewniający dobro pacjenta.
Skuteczna opieka zdrowotna oparta na modelu koordynowanym wymaga uznania specjalisty psychoterapii za integralnego
Prof. Anita Bryńska
Co najpierw, co potem? – o planowaniu i prowadzeniu terapii poznawczo-behawioralnej w leczeniu zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego
Wystąpienie poświęcone praktycznym aspektom planowania terapii OCD u dzieci, młodzieży i dorosłych. Omówione zostaną modele teoretyczne, znaczenie konceptualizacji przypadku, kolejność wdrażania technik oraz kliniczne dylematy pojawiające się w pracy z pacjentami z OCD.
Prof. Andrzej Kokoszka
Grupowa terapia poznawczo-behawioralna w warunkach oddziału dziennego – 25-letni przykład terapii refundowanej przez NFZ
Wykład prezentuje model organizacyjny grupowej CBT stosowany od ponad 20 lat jako świadczenie finansowane przez NFZ. Omówione zostaną wyzwania związane z oceną skuteczności, wyniki pilotażowych badań oraz znaczenie tego modelu w szkoleniu terapeutów CBT.
Prof. Bogdan Zawadzki
Temperament a zaburzenia psychiczne: podsumowanie wyników badań
Wykład dotyczy temperamentalnej charakterystyki osób dotkniętych zaburzeniami psychicznymi. Analizie poddano profile cech temperamentu w ujęciu Regulacyjnej Teorii Temperamentu (RTT) uzyskane z dostępnych badań dotyczących: zespołów zaburzeń psychicznych, zaburzeń osobowości oraz tzw. psychologicznych czynników ryzyka chorób somatycznych. Uzyskane wyniki wykazały, że osoby wykazujące objawy zaburzeń psychicznych charakteryzują się obniżonymi możliwościami przetwarzania stymulacji oraz tendencją do unikania stymulacji. W przypadku niektórych zaburzeń – obniżonym możliwościom przetwarzania stymulacji towarzyszyła także nieefektywna regulacja pobudzenia (nasilona aktywność oraz tendencja do poszukiwania stymulacji, prowadzące do przestymulowania). W sensie teoretycznym można sformułowań wniosek, że kluczowe znaczenie dla rozwoju objawów jakiegokolwiek zaburzenia psychicznego mają obniżone możliwości przetwarzania stymulacji, a jednocześnie regulacja stymulacji wydaje się odgrywać istotną rolę tylko u tych osób i nie wykazuje istotnego znaczenia u jednostek o dużych możliwościach przetwarzania stymulacji. Druga konkluzja dotyczy tego, że raportowane dane wskazują na charakterystyczny (najczęstszy typologicznie) profil cech temperamentu dla danego zaburzenia, wskutek czego zmienność typologiczna temperamentu w obrębie tego zaburzenia nie jest dostrzegana (przez co możliwe jest zaniedbywanie znaczenia innych pozatemperamentalnych czynników etiopatogenetycznych). Sugeruje to konieczność włączenia normatywych analiz typologicznych (zmienności typologicznej) do oceny temperamentu w każdej grupie osób wykazujących specyficzne zaburzenie psychiczne.
Prof. Mateusz Gola
Od gabinetu do laboratorium i z powrotem: nauka i praktyka w rozwoju poznawczo-behawioralnej terapii kompulsywnych zachowań seksualnych
Wykład przedstawia translacyjny model łączenia praktyki klinicznej z badaniami neuronaukowymi w leczeniu CSBD – od obserwacji gabinetowych, przez badania podstawowe, po rozwój i wdrażanie precyzyjnie ukierunkowanych interwencji terapeutycznych.
Dr Dorota Baran
Rola psychoterapeuty poznawczo-behawioralnego w opiece nad niepełnoletnimi osobami doświadczającymi dysforii w przebiegu niezgodności płciowej
Wykład omówi kluczową rolę psychoterapeuty poznawczo-behawioralnego w kompleksowej opiece nad niepełnoletnimi osobami transpłciowymi i niebinarnymi doświadczającymi dysforii w przebiegu niezgodności płciowej.
Podkreśli praktyczne zastosowanie ramowych zaleceń dotyczących procesu opieki nad zdrowiem nastoletnich osób transpłciowych i niebinarnych doświadczających dysforii płciowej ”, opublikowanych w czasopiśmie „Endokrynologia Polska” w codziennej pracy psychoterapeuty PTTPB, z naciskiem na holistyczne podejście do zdrowia psychicznego tej grupy, zgodne ze Standardami opieki zdrowotnej dla osób transpłciowych i różnorodnych płciowo, ósma edycja WPATH (2022) i koniecznością adresowania współwystępujących zaburzeń internalizacyjnych niezależnie od dalszych kroków medycznych.
Prof. Przemysław Bąbel
Nie dość tej skuteczności? Między Scyllą faktów a Charybdą polityki zdrowotnej
Wykład poświęcony sporom wokół pojęcia skuteczności psychoterapii – od standardów metodologicznych badań, przez narracje środowiskowe, po decyzje polityki zdrowotnej. Autor analizuje konsekwencje tych napięć dla regulacji zawodu i praktyki klinicznej.
Prof. Jarosław Michałowski
Moc wyobraźni w terapii: mechanizmy i skuteczność wyobrażeniowej zmiany wspomnień
Wykład omawia wyniki badań nad skutecznością reskrypcji wyobrażeniowej oraz mechanizmy leżące u jej podstaw, w tym procesy rekonsolidacji pamięci i błędu przewidywania. Przedstawione zostaną także praktyczne implikacje dla pracy terapeutycznej.
Prof. Daniel Boduszek
Poza etykietę „przestępca”: profil poznawczy osobowości psychopatycznej w modelu PPTM
Wystąpienie prezentuje Psychopathic Personality Traits Model (PPTM), który oddziela psychopatię jako strukturę osobowości od zachowań przestępczych. Omówione zostaną implikacje diagnostyczne oraz potencjalne pułapki terapeutyczne w pracy klinicznej.
Dr hab. n. med. Bartosz Grabski
Kompetencje i bezpieczeństwo kulturowe w pracy z osobami LGBTQ+
Kompetencje kulturowe (cultural competence) to pojęcie używane w piśmiennictwie anglosaskim, jednak nie doczekało się ono powszechnie akceptowanego polskiego odpowiednika. Wynika to m. in. ze zróżnicowanego rozumienia pojęcia kultury i wielu jej definicji. Pragmatycznie należy przez nie rozumieć m. in. świadomość, postawy, wiedzę i umiejętności odnoszące się do grupy osób, których doświadczenia kulturowe, społeczne, socjalizacyjne i rozwojowe i realne warunki funkcjonowania różnią się od tych, które dotyczą środowiska kulturowego (społecznego) specjalisty. Taką szczególną grupą są osoby różnorodne seksualnie i płciowo. Wykład z jednej strony omówi wybrane ogólne zagadnienia teoretyczne związane z kompetencjami kulturowymi i ich rozwojem, jak i konkretne przykłady związane z omawianą populacją, niezbędne w warsztacie każdego praktykującego klinicysty. Częścią prezentacji będzie także przegląd najważniejszych zagadnień z obszaru zdrowia osób homo- i biseksualnych, jak i transpłciowych i zróżnicowanych płciowo.
Program Konferencji PTTPB 2026 jest już dostępny! Znajdziesz go tutaj.